Shah's Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre · અમદાવાદ અને ગાંધીનગર
આ વાત દર્દીને મોટે ભાગે operation પછી સમજાવાય છે. સાચી જગ્યા એની consent પહેલાંની વાતચીત છે. Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ.
મળાશયના નીચેના ભાગનું cancer કાઢીને આંતરડું સીધું anal canal સાથે જોડાય, ત્યારે જે થેલી જેવો ભાગ મળ સાચવી રાખતો હતો એ નીકળી ગયો હોય છે. પછી જે થાય એને Low Anterior Resection Syndrome — ટૂંકમાં LARS — કહેવાય: વારંવાર સંડાસ જવું, એકદમ તાત્કાલિક જવું પડે, અને એક-બે કલાકમાં સામટા ત્રણ-ચાર વખત જવું પડે. આટલું નીચે જોડાણ થાય એવા લગભગ બધા દર્દીમાં થોડે-ઘણે અંશે આવું થાય છે. પહેલા એક-બે વર્ષમાં એ ઘણું સુધરે છે, અને એની સાચી સારવાર પણ છે. આ complication નથી, કોઈ ભૂલ પણ નથી — anus બચાવવાની સાથે આવતી નક્કી બાબત છે, અને consent વખતે દર્દી ખરેખર જે પસંદગી કરે છે એની આ એક બાજુ છે. આ page માં LARS શું છે, શું એને વધારે-ઓછું કરે છે, અને નીચેના જોડાણ અને કાયમી stoma વચ્ચેની પસંદગી પ્રામાણિકપણે કેવી રીતે મૂકાય છે એ સમજાવ્યું છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. Training ખાસ surgical gastroenterology ની છે — એટલે general surgery સાથે થોડો રસ નહીં, પણ પાચનતંત્રની જ super-specialty. મળાશય, colon, હોજરી, pancreas અને અન્નનળી — practice આખી આ જ અંગોની છે. એટલે નીચેના જોડાણ પછીની સંડાસની તકલીફ વર્ષે એક વાર થતી વાત નથી, લગભગ દરેક rectal cancer ના follow-up નો ભાગ છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Colorectal Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ
Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews માંથી; Apollo, Bhat પર 4.94, 17 reviews માંથી.
Operation પહેલાં સંડાસના કાબૂ વિશે જે surgeon સમજાવે છે, એ જ surgeon પછી follow-up માં પણ મળે છે. બીજા કોઈ પણ operation કરતાં અહીં આ સાતત્ય વધારે કામનું છે, કારણ કે LARS ની સારવાર એક દવાની ચબરખી નથી — મહિનાઓ સુધી કરાતા નાના-નાના ફેરફારો છે.
દરેક lower rectal cancer પહેલાં tumour board માં ચર્ચાય છે, અને એમાં function ની વાત પાછળથી ઉમેરાતી નથી — એ ચર્ચાનો ભાગ જ છે. Tumour નીચેનું જોડાણ કરવા દે છે કે નહીં, એટલો જ મહત્વનો સવાલ એ છે કે દર્દી એ જોડાણ સાથે જીવી શકશે કે નહીં.
મળાશય ફક્ત નળી નથી. એ નરમ, ખેંચાય એવો સંગ્રહ છે — મળ આવ્યો છે એની જાણ કરે છે અને ક્યારે જવું એ નક્કી કરવાની છૂટ આપે છે. Cancer માટે નીચેનું મળાશય કાઢીને colon ને anal canal સાથે જોડો, તો સંગ્રહ નીકળી જાય છે; સંવેદના અને સ્નાયુ રહી જાય છે. પરિણામ — તાત્કાલિકતા, વારંવારપણું, સામટા ફેરા, ક્યારેક થોડું નીકળી જવું, અને “પૂરું થયું નથી” એવો સતત અહેસાસ. આ બધું મળીને LARS.
દર્દીઓ આ વાત textbook કરતાં સારી રીતે કહે છે. મળ ધક્કાથી આવે. એક કલાકમાં બે-ત્રણ ફેરા થાય અને પછી લાંબો સમય કંઈ ન થાય. વાયુ અને મળ વચ્ચેનો ફરક પરખાતો બંધ થાય. કેટલાકને bathroom સુધી પહોંચવા જેટલું રોકી રાખવું અઘરું પડે — ખાસ કરીને શરૂઆતના મહિનાઓમાં અને સવારે.
બે વાત સ્પષ્ટ કહેવા જેવી છે. પહેલી — આ સામાન્ય છે; આટલું નીચે જોડાણ થાય એવા મોટા ભાગના દર્દીમાં થોડું તો થાય છે, અને થોડા દર્દીમાં એ રોજિંદા જીવનને અસર કરે એટલું હોય છે. બીજી — એ સુધરે છે: colon ટેવાઈ જાય છે, સંવેદના ફરી બેસે છે, અને એક વર્ષે જે ચિત્ર હોય એ એક મહિનાના ચિત્રથી સાવ જુદું હોય છે. પણ સુધારો દરેકમાં પૂરેપૂરો ન પણ થાય — એટલે જ આ વાત operation પહેલાં થવી જોઈએ.
Function tumour ની ઊંચાઈ પર આધાર રાખે છે. Cancer મળાશયમાં જેટલું ઊંચું, એટલું મળાશય પાછળ બચે અને એટલી તકલીફ ઓછી. નીચેના ભાગનું cancer બહુ ઓછું બચાવે — એટલે નીચેનું જોડાણ, હંગામી ileostomy અને થોડા સમયનું LARS, એ ત્રણે સાથે આવે; સામે કાયમી colostomy માં તાત્કાલિકતા જ ન રહે. પણ કયો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે એ તપાસ અને pelvic MRI નક્કી કરે છે, પસંદગી નહીં.
Anal verge થી અંતર rigid scope પર માપાય છે, કારણ કે flexible scope આંતરડાના વળાંક સાથે વળે અને tumour ને હોય એથી ઊંચું બતાવે. MRI report માં sphincter અને levator સ્નાયુ સંડોવાયા છે કે નહીં એ લખેલું હોવું જોઈએ — અમારી પાસે આવતા report માં સૌથી વધુ ખૂટતી લીટી આ જ છે. અને squeeze ની તાકાત હાથથી તપાસાય છે, કારણ કે જેનો કાબૂ પહેલેથી કમજોર હોય એને નીચેનું જોડાણ બંને બાજુનું નુકસાન આપે.
| તપાસમાં શું મળે | કયું operation વિચારાય | પછી સંડાસ કેવું |
|---|---|---|
| મળાશયના ઉપર કે વચ્ચેના ભાગનું cancer, sphincter સંડોવાયેલું નહીં | Anterior resection, mesorectum નો ભાગ કાઢીને anal canal થી ઘણું ઊંચે જોડાણ | શરૂમાં થોડી તાત્કાલિકતા; મોટા ભાગના જૂની આદત નજીક પહોંચી જાય |
| નીચેના ભાગનું cancer, sphincter માં ઘૂસ્યું નહીં, squeeze સારી | Low anterior resection સાથે total mesorectal excision, anal canal સાથે જોડાણ અને હંગામી ileostomy | LARS થવાનું જ — વારંવારપણું, તાત્કાલિકતા, સામટા ફેરા; પહેલા એક-બે વર્ષમાં સુધરે |
| Cancer બહારના sphincter કે levator માં, અથવા કાબૂ પહેલેથી કમજોર | Abdominoperineal excision | કાયમી colostomy: નિશ્ચિત, તાત્કાલિકતા નહીં, અને leak થાય એવું જોડાણ પણ નહીં |
| સારવાર પછી tumour હાથે ન વર્તાય, endoscopy માં ન દેખાય, MRI માં બાકી રોગ નહીં | Operation ને બદલે નજીકથી surveillance, જે દર્દી નિયમિત આવી શકે એના માટે | સંડાસ સામાન્ય રહે, બદલામાં તપાસ અને scan નો કડક કાર્યક્રમ |
ત્રીજી લીટી પર દર્દી સૌથી વધુ વિરોધ કરે છે, અને પ્રામાણિક જવાબ એ છે કે કાયમી કોથળી બધા માટે ખરાબ પરિણામ નથી. પોતાના સમયે ખાલી કરી શકાય એવી નિશ્ચિત કોથળી, કોઈક માટે — ખેતરમાં કામ કરતા ખેડૂત, વર્ગ છોડી ન શકતા શિક્ષક, કમજોર sphincter વાળા વડીલ — એવી તાત્કાલિકતા કરતાં સહેલી છે જેનું કોઈ આયોજન ન થઈ શકે.
બંને operation cancer ની દૃષ્ટિએ યોગ્ય હોય ત્યારે પસંદગી “કોથળી કે કોથળી નહીં” એવી નથી. પસંદગી છે — નિશ્ચિત કોથળી સામે અનિશ્ચિત તાત્કાલિકતા. આ રીતે મૂકાય તો દર્દી સારો નિર્ણય લે છે. “તમારું anus બચાવી લઈશું” એમ મૂકાય તો દર્દી શબ્દ પસંદ કરે છે, જીવન નહીં — અને એક વર્ષ પછી કોઈએ ન સમજાવેલા નિર્ણય વિશે નારાજ થાય છે.
Cancer નું operation આ પસંદગીથી બદલાતું નથી. બંને સ્થિતિમાં મળાશય એની ચરબીની આખી કોથળી સાથે, tumour ની ચારે બાજુ સામાન્ય પેશીની સ્પષ્ટ કિનારી સાથે નીકળે છે, અને pathologist પછી એ કોથળીને grade આપે છે — Dr Harsh Shah એ grade ને formality નહીં પણ પોતાનું audit ગણે છે. પસંદગી જે બદલે છે એ પછીના બે વર્ષ કેવા લાગશે એ છે; એટલે consent ની વાતચીતમાં કામ, મુસાફરી, bathroom ની સગવડ, દિવસે ઘરે કોણ હોય છે અને hospital કેટલું દૂર છે — આ બધું આવે છે.
Operation theatre માં કરેલું કંઈ LARS ને મિટાવી શકતું નથી, કારણ કે કારણ મળાશય જ નીકળી ગયું એ છે. કાળજીભરી dissection જે બચાવે છે એ bladder અને જાતીય કાર્યની નસો છે, જે dissection ના plane થી મિલીમીટર દૂર ચાલે છે — અને એ જ plane સારું cancer specimen પણ આપે છે. એટલે plane ખોવાતું લાગે તો operation ખચકાટ વગર open માં ફેરવાય છે. Robotic અને laparoscopic બંને થાય છે, સાંકડા પુરુષ pelvis માં robot નો સાચો ફાયદો છે, અને એ પસંદગી તપાસ અને MRI પછી થાય છે — પહેલેથી વચન આપીને નહીં.
નાના આંતરડાનો એક ગાળો ચામડી પર લવાય છે, જેથી થોડાં અઠવાડિયાં મળ રૂઝાતા જોડાણને બાયપાસ કરે. એ leak થતું અટકાવતું નથી; leak નો અર્થ બદલી નાખે છે — emergency operation ને બદલે ward પર સંભાળી શકાય એવી તકલીફ. રૂઝ પાકી થાય અને chemotherapy પૂરી થાય પછી, સામાન્ય રીતે થોડા મહિને, બીજા ઘણા નાના operation થી એ બંધ કરાય છે.
Stoma ની જગ્યા stoma nurse operation પહેલાં નક્કી કરે છે — દર્દીને બેસાડીને, ઊભા રાખીને અને વાંકા વાળીને. ચામડીની ગડીમાં મૂકાયેલું stoma એ કોથળી ન ચીપકવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે. અને ઘરે જવાનું પેટની સ્થિતિ પરથી નહીં, પણ દર્દી કે ઘરના કોઈ જાતે appliance બદલી શકે છે કે નહીં એના પરથી નક્કી થાય છે.
દર્દી જેના માટે સૌથી ઓછા તૈયાર હોય છે એ ileostomy બંધ થયા પછીનું અઠવાડિયું છે. LARS ખરેખર ત્યારે દેખાય છે, કારણ કે ત્યાં સુધી જોડાણમાંથી મળ પસાર થતો જ ન હતો. જેમને પહેલેથી સમજાવેલું હોય એ આ અઠવાડિયું સહજતાથી કાઢે છે; જેમને પહેલી વાર ત્યારે ખબર પડે એમને સ્વાભાવિકપણે લાગે કે કંઈક બગડ્યું છે. પહેલી મુલાકાતમાં જ stoma બંધ કરવાનું સૈદ્ધાંતિક આયોજન માંગી લો — જે હંગામી stoma બંધ કરવાની તારીખ કોઈએ ગોઠવી નથી, એ આપોઆપ કાયમી બની જવાની આદત ધરાવે છે, અને એ surgery ની નહીં પણ આયોજનની ખામી છે.
વધુ જોખમવાળા lower rectal cancer માં pelvis ની radiotherapy સ્થાનિક કાબૂ સુધારે છે, અને સાથે આંતરડાં, bladder, જાતીય કાર્ય તથા સંતાનપ્રાપ્તિની ક્ષમતા પર લાંબા ગાળાની અસર પણ મૂકે છે. જોખમનું ચિત્ર પરવાનગી આપે તો operation પહેલાં ફક્ત chemotherapy — અને response ઓછો હોય તો જ radiotherapy — એ અસરો બચાવે છે. આ ખરેખરો નિર્ણય છે, board માં લેવાય છે, અને ચૂપચાપ સ્વીકારવાને બદલે સમજવા જેવો છે.
ત્રણ વાત કહેવા જેવી. Radiotherapy પછીનું સંડાસનું કાર્ય એ જ operation radiotherapy વગર કર્યું હોય એના કરતાં થોડું વધુ બગડે છે. એ સંતાનપ્રાપ્તિની ક્ષમતા પર અસર કરે છે અને menopause વહેલું લાવી શકે છે — એટલે fertility preservation ની વાત સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં જ કરવી પડે, પછી એ પાછી મળતી નથી. અને operation radiotherapy પૂરી થયાના થોડાં અઠવાડિયાં પછી જ ગોઠવાય છે, કારણ કે તાજી radiotherapy વાળા pelvis માં operation કરવાથી જોડાણનું જોખમ વધે — એ રાહ યોજનાનો ભાગ છે, વિલંબ નહીં.
★★★★★
“I was operated by Dr. Harsh Shah for rectal cancer, and I am extremely grateful for his expertise and care. He is highly skilled, very approachable, and explained every step of the treatment and surgery in detail, which gave me a lot of confidence. The surgery went smoothly, and my recovery has been excellent under his guidance. In my experience, he is truly the best rectal cancer surgeon in Ahmedabad, and I would strongly recommend him to anyone looking for the best cancer care.”
— Ramniwas Sharma, Google review
★★★★★
“One of my relatives was operated on by Dr. Harsh Shah, and we are very happy with the results. After the surgery, she is recovering well and doing great. Dr. Harsh Shah’s expertise, guidance, and care made a big difference throughout the treatment. He is truly the best rectal cancer surgeon in town, and we are grateful for everything he has done. Thanks for truly guidance and support 🙏Highly recommended.”
— Kamini Chaudhary, Google review
★★★★★
“My brother in law operated by Dr harsh shah. After surgery now he is fine. Thank u so much sir. Dr harsh shah is best Rectal cancer surgeon in Ahmedabad.”
— Kishorbhai Vaghasiya, Google review
Reviews Google પર જેમ લખાયા છે એમ જ, એ જ spelling અને એ જ જગ્યા સાથે મૂક્યા છે.
Dr Harsh Shah ના એક દર્દી rectal cancer ની સર્જરી પછીની પોતાની સ્વસ્થતા પોતાના શબ્દોમાં કહે છે. આ વાત હિન્દીમાં છે.
LARS સહન કરવાની વસ્તુ નથી, એની સારવાર થાય છે — અને એ એક દવા નહીં, ક્રમ છે: પહેલાં મળને ઘટ્ટ કરો અને આંતરડું ધીમું કરો, પછી pelvic floor ની કસરત, અને જેમને જરૂર પડે એ થોડા દર્દીમાં irrigation કે nerve stimulation. મોટા ભાગના પહેલા બે પગથિયે જ પતી જાય છે, ત્રીજા સુધી પહોંચતા નથી.
પહેલું પગથિયું સૌથી સાદું અને સૌથી કામનું છે. પાતળો, વારંવારનો મળ soluble fibre થી ઘટ્ટ કરીએ અને જમવા પહેલાં લેવાતી સાદી anti-motility દવાથી ધીમો કરીએ તો રોકવો સહેલો પડે — અકસ્માત થયા પછી લેવાને બદલે સમયસર લેવું વધારે અગત્યનું છે. કયા બે-ત્રણ ખોરાક નિયમિતપણે સામટા ફેરા કરાવે છે એ ઓળખવું, સામાન્ય diet ના કાગળ કરતાં ઘણું વધારે કામ આપે છે.
બીજું પગથિયું physiotherapist સાથે pelvic floor ની તાલીમ છે, biofeedback સાથે કે વગર. વહેલી શરૂ થાય અને મહિનાઓ ચાલે તો સૌથી સારું કામ કરે છે, અને એ નિયમિતપણે છૂટી જાય છે કારણ કે કોઈ referral કરતું નથી — એ referral માંગી લો. એક વર્ષ પછી પણ તીવ્ર તકલીફ રહે એવા થોડા દર્દીમાં stoma nurse શીખવે એવું rectal irrigation અથવા sacral nerve stimulation મોટો ફરક પાડે છે; અને સાવ થોડા દર્દીમાં પછીથી પોતાની પસંદગીથી બનાવેલું stoma જ સાચો જવાબ હોય છે — એ કોઈ હાર નથી, અને એવું કહીને જ આપાય છે.
સૌથી અગત્યના સવાલો function વિશે અને નિર્ણય કોણ લે છે એ વિશે છે. Lower rectal cancer માં second opinion સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં લેવું ફાયદાનું છે — કારણ કે અધૂરા MRI report પર લેવાયેલો નિર્ણય પાછો ફેરવવો સૌથી અઘરો છે, અને જેને LARS વિશે કહેવાયું જ ન હોય એ એની consent આપી શકતો નથી.
Report ના કાગળ સાથે MRI ની images disc કે drive પર લાવો, colonoscopy અને biopsy ના report લાવો, અને ચાલુ દવાઓની યાદી લાવો. એ મુલાકાતમાં digital rectal examination થશે એવી અપેક્ષા રાખો — તપાસ વગર અપાયેલું second opinion કાગળ પરનો અભિપ્રાય છે, દર્દી પરનો નહીં.
ખર્ચ એક આંકડો નથી. એ room ની category, કેટલા દિવસ રહેવું પડે, operation robotic કે laparoscopic, intensive care ની જરૂર પડે કે નહીં, અને radiotherapy-chemotherapy એ જ સમયગાળામાં આવે કે નહીં — એ બધા સાથે બદલાય છે. દાખલ થવા પહેલાં લખેલો estimate આપાય છે, અને એમાં શું આવે છે અને શું નહીં એ office સ્પષ્ટ કહે છે.
Apollo Hospital, Bhat મોટા insurers અને cashless યોજનાઓ સાથે empanelled છે અને pre-authorisation office જાતે સંભાળે છે; policy ની વિગત report સાથે મોકલો. બે ખર્ચ નિયમિતપણે ભૂલાય છે અને શરૂઆતથી ગણતરીમાં લેવા જેવા છે — ileostomy બંધ કરવા માટેનું બીજું admission, અને વચ્ચેના મહિનાઓની stoma appliance. દાખલ થતી વખતે લાવો: disc કે drive પર imaging, જૂના discharge summary, doses સાથે દવાઓ, insurance card અને ઓળખ, અને સંપર્ક માટે ઘરના એક સભ્ય.
નથી. નીચેનું મળાશય કાઢીને આંતરડું anal canal સાથે જોડવાનું નક્કી પરિણામ છે — મળનું નિયમન કરતો સંગ્રહ નીકળી ગયો છે. એ કંઈ ખોટું થયાની નિશાની નથી, અને consent વખતે દર્દી જે બે વસ્તુ વચ્ચે પસંદગી કરે છે એમાંની એક છે.
સામાન્ય રીતે હા, અને ઘણું — પહેલા એક-બે વર્ષમાં, જેમ colon ટેવાય તેમ. પહેલાં જેવું સાવ થઈ જાય એવું જરૂરી નથી. Bulking agent, સમયસર લેવાતી anti-motility દવા અને pelvic floor physiotherapy બધાં મદદ કરે છે, અને તીવ્ર તકલીફવાળા થોડા દર્દી માટે આગળના વિકલ્પો પણ છે.
કારણ કે ત્યાં સુધી જોડાણમાંથી મળ પસાર થતો ન હતો. Stoma બંધ થયા પછીનું પહેલું અઠવાડિયું નવી પેટર્ન બતાવે છે. એ અઠવાડિયાની અપેક્ષા હોય તો એ કાઢવું ઘણું સહેલું પડે છે.
કોઈક માટે એ જ સારું જીવન છે, અને એ હાર ગણ્યા વગર જ આપાય છે — ખાસ કરીને જેમનો કાબૂ પહેલેથી કમજોર હોય, કે જેમનું રોજનું કામ તાત્કાલિકતા સહન ન કરી શકે. તોલવાની સરખામણી છે — નિશ્ચિત કોથળી સામે અનિશ્ચિત તાત્કાલિકતા; અને આ નિર્ણય clinic ની છેલ્લી પાંચ મિનિટમાં નહીં, પરિવાર સાથે બેસીને લેવાનો છે.
નહીં. કોઈ પણ રસ્તો એને મિટાવતો નથી, કારણ કે કારણ મળાશય જ નીકળી ગયું એ છે. સાચા plane માં કાળજીભરી dissection જે બચાવે છે એ pelvis ની નસો છે, અને એ સાથે bladder તથા જાતીય કાર્ય — એ જુદી અને એટલી જ અગત્યની વાત છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — Gota, અમદાવાદ
Consultation, તપાસ, report ની સમીક્ષા, સંડાસના કાર્યનું follow-up અને surveillance.
Google: Dr Harsh Shah · 4.89, 216 reviews માંથી
Gota clinic નો રસ્તો
Apollo Hospital — Bhat, ગાંધીનગર
દાખલ થવું, operation અને inpatient સંભાળ.
Google: Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon · 4.94, 17 reviews માંથી
Apollo, Bhat નો રસ્તો
Rectal cancer ની સર્જરી માટે દર્દી આખા ગુજરાતમાંથી અમદાવાદ આવે છે — ગાંધીનગર, મહેસાણા, નડિયાદ, આણંદ, બનાસકાંઠા, ભાવનગર, રાજકોટ, જામનગર અને કચ્છ — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશથી પણ. MRI પહેલેથી WhatsApp પર મોકલો.
Dr Harsh Shah ના gastrointestinal cancer ના કામ વિશે વધુ: rectal cancer treatment · colon cancer treatment · stomach cancer treatment.
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
