છેલ્લો ફેરફાર: 09-Nov-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો · WhatsApp પર બુક કરો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
ડૉ. હર્ષ શાહ
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલમાં નોંધાયેલા, Reg. No. G-38738
પેટ અને કૅન્સરના સર્જન · ડૉ. જીવરાજ મહેતા હૉસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
આંતરડું, મળાશય, ગુદાનળી, યકૃત, પિત્તનળી અને સ્વાદુપિંડની સર્જરીનો 18 વર્ષનો અનુભવ.
ટૂંકમાં
ગુદાનળીનાં મોટા ભાગનાં કૅન્સરમાં પહેલાં રેડિયોથેરાપી અને કીમોથેરાપી અપાય છે, ઓપરેશન નહીં. ગાંઠ રહી જાય, પાછી આવે, અથવા કેટલીક ખાસ સ્થિતિ હોય ત્યારે જ ઓપરેશન કરવામાં આવે છે. જરૂર પડે તો પણ રસ્તો સ્પષ્ટ તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલો છે.
તૈયારી અને સ્ટોમાની સમજૂતીથી શરૂ કરીને, દવાખાનામાં થોડા દિવસ, અને પછી અઠવાડિયાં કે મહિનાઓ સુધી સાજા થવાનો સમય. દરેક તબક્કો અગાઉથી જાણવાથી આખી સફર શાંત બને છે.
રોગની પૂરી સમજ માટે ડૉ. હર્ષ શાહની ગુદાનળીના કૅન્સરની માર્ગદર્શિકા વાંચો. આ પાનું ફક્ત ઓપરેશનની સફર કેવી હોય તે સમજાવે છે.
શરૂઆતમાં ઘણી વાર નહીં. સ્ક્વેમસ પ્રકારનાં ઘણાં ગુદાનળીનાં કૅન્સરમાં પહેલી સારવાર રેડિયોથેરાપી સાથે કીમોથેરાપી છે, અને તેનાથી ઓપરેશન વિના ગાંઠ દૂર થઈ શકે છે.
તે સારવાર પછી સ્કૅન કે બાયોપ્સીમાં ગાંઠ બાકી દેખાય, ગાંઠ પાછી આવે, અથવા ઓછો જોવા મળતો પ્રકાર હોય, ત્યારે ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે. સામાન્ય ઓપરેશનનું નામ એબ્ડોમિનોપેરિનિયલ રિસેક્શન છે. તેમાં ગુદાનળી અને મળાશય કાઢી લેવાય છે, અને પેટની દીવાલ પર આંતરડાનું કાયમી મોઢું બનાવવામાં આવે છે, જેને સ્ટોમા કહે છે.
ડૉ. હર્ષ શાહ આ ઓપરેશન દૂરબીનથી અથવા ખુલ્લી રીતે કરે છે. રીત તમારા શરીર અને તમારા કૅન્સરને જોઈને નક્કી થાય છે.
તૈયારીમાં દિવસોથી અઠવાડિયાં લાગે છે. તેમાં તમે ઓપરેશન માટે સક્ષમ છો કે નહીં તે જોવાય છે, સુધારી શકાય તે સુધારાય છે, અને સ્ટોમા બનતાં પહેલાં તેની સમજ અપાય છે.
દરેક તબક્કાનું પોતાનું કામ છે. નીચેનું કોષ્ટક દરેક તબક્કે શું થાય છે અને તમને શું લાગી શકે તે બતાવે છે.
| તબક્કો | શું થાય છે | તમને શું લાગી શકે |
|---|---|---|
| ઓપરેશન પહેલાં | તપાસ, ફિટનેસ ચકાસણી, સ્ટોમાનું નિશાન, સમજૂતી | ચિંતા સ્વાભાવિક છે; પ્રશ્નો પૂછવાથી મદદ મળે છે |
| ઓપરેશનનો દિવસ | બેભાન કરવાની પ્રક્રિયા, ઓપરેશન, સ્ટોમા અને ગુદા પાસે ઘા | રિકવરી વિભાગમાં જાગવું, નળીઓ અને બાટલા લાગેલા હોય |
| દવાખાનામાં પહેલા દિવસો | દુખાવાની સારવાર, ચાલવું, ડ્રેઇન અને કેથેટર કઢાય, સ્ટોમાની તાલીમ | દુખાવો, થાક, પેટ પર સ્ટોમાની કોથળી |
| ઘરે પહેલાં અઠવાડિયાં | ઘા અને સ્ટોમાની સંભાળ, ધીમે ધીમે રોજિંદા કામ તરફ પાછા ફરવું | થાક, ઘા નાજુક, કોથળીથી ટેવાવું |
| મહિનાઓ પછી | ઘા પૂરેપૂરો રૂઝાય, ફૉલો-અપ મુલાકાતો અને સ્કૅન | શક્તિ પાછી આવે, જીવન સ્થિર થાય |
વહેલા હરવા-ફરવા માટે પ્રોત્સાહન અપાય છે. દુખાવાની સક્રિય સારવાર થાય છે, અને પહેલા દિવસોથી જ સ્ટોમાની સંભાળ શીખવવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે એક-બે દિવસમાં તમને બેસાડીને ચલાવવામાં આવે છે. સાજા થતા જાઓ તેમ બાટલા, ડ્રેઇન અને પેશાબની નળી કઢાય છે. સ્ટોમા નર્સ કોથળી કેવી રીતે ખાલી કરવી અને બદલવી તે બતાવે છે, અને તમારા પરિવારને પણ શીખવે છે. તમે ખાતા, ચાલતા, પેશાબ કરતા થાઓ અને કોથળી જાતે સંભાળી શકો ત્યારે ઘરે જવાનું થાય છે. મોટા ભાગના લોકોને તેમાં કેટલાક દિવસ લાગે છે.
ગુદા પાસેના ઘાને પૂરેપૂરો રૂઝાવામાં અઠવાડિયાં, ક્યારેક મહિનાઓ લાગી શકે છે. તે અપેક્ષિત છે, અને તેનો અર્થ કંઈ ખોટું થયું એવો નથી.
ઘાને બતાવ્યા પ્રમાણે સ્વચ્છ અને સૂકો રાખો. બેસવા માટે નરમ ગાદી વાપરો. રોજ ચાલો, અને સલામત કહેવાય ત્યાં સુધી ભારે વજન ઉપાડશો નહીં. પૂરતું પ્રોટીન ખાઓ. લાલાશ ફેલાતી દેખાય, પરુ આવે, તાવ આવે, સ્ટોમા કાળો પડે, અથવા પેટ ફૂલે અને શમે નહીં, તો વહેલી તકે ફોન કરો. કેટલાકને પેશાબ કે જાતીય કાર્યમાં ફેરફાર લાગે છે, અને ફૉલો-અપમાં તે ખુલ્લા મનથી ચર્ચી શકાય છે.
ફૉલો-અપ એટલે તપાસ અને સ્કૅનનું સમયપત્રક. તેનો હેતુ કૅન્સર પાછું આવે તો વહેલું પકડવાનો અને તમારી સુખાકારી સંભાળવાનો છે.
પહેલાં થોડાં વર્ષ નિયમિત તપાસ અને સ્કૅન થાય છે, અને સમય જતાં તેમની વચ્ચેનું અંતર વધતું જાય છે. ઘણા લોકો સ્ટોમા નર્સ કે સહાય જૂથને પણ મળે છે, જેનાથી આત્મવિશ્વાસ વધે છે. ખર્ચ અને વીમાની બાજુ ગુદાનળીના કૅન્સરની સારવારમાં ખર્ચ અને વીમો પાનામાં સમજાવી છે.
તેઓ દરેક પગલું થતાં પહેલાં સમજાવે છે, અને પ્લાન સરળ રાખે છે. તમને અને તમારા પરિવારને દરેક તબક્કે ખબર હોય છે કે હવે શું આવશે.
ડૉ. હર્ષ શાહે સર્જિકલ ગૅસ્ટ્રોએન્ટેરોલૉજીમાં સુપર-સ્પેશિયાલિટી તાલીમ પૂરી કરી છે અને તેમને 18 વર્ષનો અનુભવ છે. તેઓ ગુજરાત મેડિકલ કાઉન્સિલમાં નોંધાયેલા છે, Reg. No. G-38738, અને ડૉ. જીવરાજ મહેતા હૉસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદમાં દર્દીઓને તપાસે છે. તમારા માટે રેડિયોથેરાપી અને કીમોથેરાપી જ સાચું પહેલું પગલું હોય, તો તેઓ તે જ કહેશે. ઓપરેશન જરૂરી હોય તો અહીં વર્ણવ્યા પ્રમાણે દરેક પગલે તમારી સાથે રહેશે.
એબ્ડોમિનોપેરિનિયલ રિસેક્શન પછી હા, સ્ટોમા કાયમી હોય છે. સ્ટોમા નર્સની મદદથી મોટા ભાગના લોકો કેટલાક અઠવાડિયામાં તેને સારી રીતે સંભાળતા શીખી જાય છે.
સામાન્ય રીતે કેટલાક દિવસ. તમે ખાતા, ચાલતા, પેશાબ કરતા થાઓ અને કોથળી વિશ્વાસથી સંભાળી શકો ત્યારે ઘરે જવાનું થાય છે.
શરૂઆતમાં નાજુક રહે છે અને દવા તથા સંભાળથી ધીમે ધીમે ઓછું થાય છે. પૂરો રૂઝ આવવામાં દુખાવા કરતાં વધુ સમય લાગી શકે છે.
તે તમારા કામ અને સાજા થવાની ગતિ પર આધાર રાખે છે. ભારે કામ કરતાં બેસીને કરવાનું કામ ઘણી વાર વહેલું શક્ય બને છે. ફૉલો-અપમાં સર્જન માર્ગદર્શન આપે છે.
મોટા ભાગે હા. સંતુલિત, સામાન્ય ખોરાક લઈ શકાય છે. થોડી વસ્તુઓથી ગૅસ કે પાતળું મળ થઈ શકે છે, અને કઈ વસ્તુઓ તે તમે જાણતા જશો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
મુખ્ય માર્ગદર્શિકા પર પાછા: ડૉ. હર્ષ શાહ સાથે ગુદાનળીનું કૅન્સર.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
