Dr. Jivraj Mehta Hospital · વાસણા, અમદાવાદ
Pancreatic cyst ના surgeon, અમદાવાદ · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ
ઘરમાં sonography નો report આવે અને એમાં “pancreas માં cyst” લખેલું હોય, એટલે અડધું ઘર કહે “તરત કઢાવી નાખો” અને અડધું કહે “કંઈ નથી, રહેવા દો”. બંને ઉતાવળ છે. સ્વાદુપિંડનું operation જીવનું સાચું જોખમ લઈને આવે છે અને પાચન તથા sugar કાયમ માટે બદલી શકે છે. એટલે Dr Harsh Shah operation ત્યારે જ સૂચવે છે, જ્યારે cyst નું પોતાનું cancer હોવાનું કે બનવાનું જોખમ operation ના જોખમ કરતાં સ્પષ્ટ વધારે હોય. નહીં તો સાચો રસ્તો છે — જીવનભર, નિયમિત નજર.
Dr. Jivraj Mehta Hospital OPD માં જે surgeon તમારા scan વાંચીને operation કરવું કે નહીં એ કહે છે, એ જ Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad માં operation કરે છે. Dr Harsh Shah આ નિર્ણય junior પર છોડતા નથી, અને એકલા પણ લેતા નથી — જે cyst કાઢવાનો વિચાર હોય, એ radiologist, gastroenterologist અને pathologist સાથે પહેલાં ચર્ચાય છે.
Dr Harsh Shah. Surgical gastroenterology ની super-specialty training, એ જ specialty માં બે વાર qualification, અને GI તથા cancer surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. Pancreas, bile duct, હોજરી, અન્નનળી અને આંતરડાના operation — આ જ આખી practice છે, general surgery ની યાદીની એક લાઇન નહીં.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Pancreas Cancer Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Google rating: Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર 17 reviews માંથી 4.94.
મોટા ભાગે cyst અકસ્માતે મળે છે — પથરી માટે, કમરના દુખાવા માટે કે body check-up માં કરાવેલા scan માં. માણસને કોઈ તકલીફ નથી, પણ report માં એક શબ્દ આવી ગયો એટલે ઊંઘ ઊડી જાય. એક surgeon તરીકે કહું — પહેલું કામ operation કરવાનું કે “ચિંતા ન કરો” કહેવાનું નથી. પહેલું કામ એ નક્કી કરવાનું છે કે આ cyst કઈ જાતનો છે.
Cancer પાકું હોય ત્યારે સવાલ એ હોય કે ગાંઠ કેવી રીતે કાઢવી. Cyst માં સવાલ એ છે કે કાઢવાથી ફાયદો વધારે કે નુકસાન. અહીં ભૂલ બંને દિશામાં થઈ શકે — જે cyst ક્યારેય નુકસાન ન કરત એને કાઢી નાખવો, અને જેમાં cancer પહેલેથી બેઠું છે એને ફક્ત જોયા કરવો.
Dr Harsh Shah બંને ભૂલને ગંભીર ગણે છે. નિર્દોષ serous cyst માટે મોટું operation “સલામત” નિર્ણય નથી — એમાં સાજા માણસને pancreas surgery નું પૂરું જોખમ કોઈ ફાયદા વગર મળે છે. બીજી બાજુ, ચેતવણીનાં લક્ષણ ધરાવતો mucinous cyst રોજિંદા scan પર જ છોડી દઈએ, તો મટી શકે એવો ફેરફાર ન મટે એવો બની જાય. આખો નિર્ણય cyst ને સાચી જાતમાં મૂકવા પર, અને એ વર્ગીકરણ કેટલું પાકું છે એ પ્રામાણિકપણે કહેવા પર ટકે છે.
Cyst માં ઊંચા જોખમનાં ચિહ્ન દેખાય ત્યારે operation સૂચવાય છે — સ્વાદુપિંડ (pancreas) ના માથામાંના cyst ને કારણે કમળો, cyst ની અંદર contrast થી ચમકતો ઘન ગઠ્ઠો (nodule), કે ખૂબ પહોળી થઈ ગયેલી મુખ્ય pancreatic duct. Main-duct IPMN જેવા કેટલાક cyst પોતે જ ઊંચું જોખમ ધરાવે છે.
સૌથી વધારે operation સુધી પહોંચતા cyst mucinous હોય છે. Mucinous cyst cancer પહેલાંની અવસ્થા (premalignant) છે, એટલે એની સારવાર cancer અટકાવવાના ભાગરૂપે થાય છે. નીચેનું table બતાવે છે કે કઈ જાતનો cyst સામાન્ય રીતે કઈ બાજુ જાય છે.
| Cyst ની જાત | એ શું છે | સામાન્ય નિર્ણય |
|---|---|---|
| Main-duct કે mixed IPMN | મુખ્ય pancreatic duct ની અંદર mucin બનાવતી વૃદ્ધિ, જેનાથી duct પહોળી થાય | Operation યોગ્ય હોય એવા દર્દીમાં, team ની ચર્ચા પછી કાઢવાની સલાહ |
| Branch-duct IPMN, ઊંચા જોખમનાં ચિહ્ન સાથે | બાજુની નળીનો mucinous cyst, સાથે કમળો, ચમકતો nodule કે ખૂબ પહોળી duct | Operation યોગ્ય હોય તો કાઢવાની સલાહ |
| Branch-duct IPMN, ચિંતાજનક ચિહ્ન સાથે | વધતો cyst, જાડી દીવાલ, નાનો nodule, વધતો CA 19-9 કે નવો diabetes | પહેલાં EUS; પછી operation કે નજીકથી નજર — team નક્કી કરે |
| Branch-duct IPMN, કોઈ ચેતવણી વગર | નાનો, બાજુની નળીનો cyst, ઘણી વાર મોટી ઉંમરે, ક્યારેક એકથી વધારે | Operation યોગ્ય રહો ત્યાં સુધી જીવનભર surveillance |
| Mucinous cystic neoplasm (MCN) | એકલો cyst, મોટે ભાગે body કે tail માં, મોટે ભાગે આધેડ ઉંમરની સ્ત્રીમાં | મોટો, તકલીફ આપતો કે nodule વાળો હોય તો કાઢવો; નાનો હોય તો ચર્ચા પછી નજર |
| Cystic neuroendocrine tumour | ચમકતી, લોહીથી ભરપૂર કિનારીવાળો cyst | Neuroendocrine tumour તરીકે સારવાર, ઘણી વાર operation |
| Serous cystadenoma | મધપૂડા જેવો, વચ્ચે ડાઘવાળો cyst | Operation નહીં અને જીવનભર scan પણ નહીં — સિવાય કે તકલીફ આપે |
પાકું નિદાન થયેલો serous cystadenoma નિર્દોષ છે — એને ન operation જોઈએ, ન જીવનભર scan. ચેતવણી વગરનો નાનો branch-duct IPMN કાઢવામાં નહીં, જોવામાં આવે છે. આવું નિદાન પાકું કરવાથી સાજો માણસ મોટા operation થી બચે છે, અને Dr Harsh Shah એને પણ સફળતા ગણે છે.
જે cyst scan પછી scan એવો ને એવો રહ્યો હોય, duct સામાન્ય હોય, nodule ન હોય અને નવી તકલીફ ન હોય, એ લખેલા schedule પર જોવાય છે. ફક્ત કદ જોઈને ભાગ્યે જ operation થાય; બે scan વચ્ચે શું બદલાયું, એ એક દિવસના કદ કરતાં વધારે કહે છે.
એક નામ ખાસ સાચવીને વાપરવું પડે: pseudocyst. એ pancreatitis પછી ભરાતું પાણી છે. જો pancreatitis નો પાકો ઇતિહાસ ન હોય, તો cyst ને pseudocyst કહી દેવો ભૂલ છે — mucinous cyst ને pseudocyst માની લઈએ, તો એને ખોટી રીતે drain કરી દેવાય કે અવગણી દેવાય.
જે cyst ને જોવાનો નિર્ણય સાચો હતો, એને પછી operation ની જરૂર પડી શકે. નવો કમળો, દરેક scan માં વધતો cyst, નવો nodule, પહોળી થતી duct, વધતો CA 19-9, નવો કે અચાનક વધેલો diabetes, કે cyst ને કારણે pancreatitis નો હુમલો — આમાંનું કંઈ પણ નિર્ણયને ફરી ટેબલ પર લાવે છે.
ચેતવણીનું ચિહ્ન દેખાય ત્યારે પછીનું પગલું સામાન્ય રીતે endoscopic ultrasound (EUS) હોય છે — હોજરીમાં નાખેલો પાતળો scope pancreas ની બાજુમાં જ બેસે છે, cyst ની દીવાલ અને nodule ને સૌથી નજીકથી બતાવે છે, અને ઝીણી સોયથી પાણી લઈ શકાય છે. એ પાણીમાં sugar ઓછી હોય તો cyst mucinous હોવાનું મજબૂત સૂચન મળે છે — જૂના CEA marker કરતાં વધુ ચોક્કસ અને સસ્તું. પણ cytology નો report negative આવે, તો એનાથી કંઈ બાકાત થતું નથી.
કેટલાક ફેરફાર routine scan ની રાહ ન જોઈ શકે. Cyst પર નજર ચાલુ હોય એવા દર્દીને નવો કમળો થાય, તો એ cancer હોઈ શકે એમ માનીને તાત્કાલિક scan, લોહીની તપાસ અને team ની ચર્ચા — મહિનાઓમાં નહીં, દિવસોમાં.
કયું operation, એ cyst ક્યાં છે એના પરથી નક્કી થાય છે. Pancreas ના માથામાં હોય તો Whipple’s operation; body કે tail માં હોય તો distal pancreatectomy, ઘણી વાર બરોળ (spleen) બચાવીને; અને નાનો, સ્પષ્ટ ઓછા જોખમવાળો cyst હોય તો ક્યારેક નાનું, ગ્રંથિ બચાવતું operation.
માથામાંના cyst માટે Whipple’s pancreaticoduodenectomy થાય છે — એ જ operation જે pancreas ના માથાના cancer માટે થાય છે. Body કે tail માટે distal pancreatectomy થાય છે. ઓછા જોખમવાળા cyst માં spleen ઘણી વાર બચાવી શકાય છે; પાકા cancer માં એને આસપાસની lymph nodes સાથે કાઢવી પડે છે. Body અને tail ના ઓછા જોખમવાળા cyst માટે દૂરબીન (minimally invasive) થી distal pancreatectomy સારો વિકલ્પ છે.
જ્યારે આખી મુખ્ય duct અસરગ્રસ્ત હોય, ત્યારે આખું pancreas કાઢવું જ પૂરું operation બની શકે — એટલે જીવનભર insulin અને enzyme capsules. આ સોદો દર્દી સાથે બેસીને નક્કી થાય છે, operation ટેબલ પર અચાનક નહીં. ગ્રંથિ બચાવતાં operation વધારે pancreas ને કામ કરતું રાખે છે, પણ કપાયેલી સપાટીમાંથી leak વધારે થાય છે — એટલે એ સમજીને પસંદ થાય છે, “નાનું લાગે છે” એટલે નહીં.
દરેક IPMN operation માં pancreas ની કપાયેલી કિનારી operation દરમિયાન જ microscope નીચે તપાસાય છે. ત્યાં અસામાન્ય કોષો મળે, તો એ જ operation માં થોડું વધારે pancreas કઢાય છે.
Pancreas ના operation માં ગંભીર complications નું અને મૃત્યુનું સાચું જોખમ છે. Dr Harsh Shah consent વખતે બંને કહે છે, તમારા માટેના આંકડા સાથે. Operation પહેલાં જ એ પણ કહે છે કે અંતિમ report માં cyst નિર્દોષ નીકળી શકે — ખાતરી પર નહીં, જોખમ પર operation કરવાનું આ સ્વીકારેલું પરિણામ છે.
જોખમ ત્રણ ભાગમાં આવે છે. કોઈ પણ મોટા operation ના: લોહી ચડાવવું પડે એવું bleeding, infection, લોહીના ગઠ્ઠા, હૃદય કે શ્વાસની તકલીફ. Pancreas surgery ના ખાસ: સાંધામાંથી pancreas ના રસનું leak — pancreatic fistula — જે આવા દર્દીમાં જ વધારે થાય છે, કારણ કે બાકીનું pancreas સ્વસ્થ, નરમ અને નાની duct વાળું હોય છે; હોજરી મોડી ખાલી થવી; થોડા દિવસ પછી અચાનક bleeding, જે જીવલેણ બની શકે; bile leak; પાણી ભરાય તો drain; અને ફરી operation ની શક્યતા. લાંબા ગાળાના ફેરફાર: જમવા સાથે enzyme capsules, નવો કે વધેલો diabetes, ખાવા અને વજનમાં ફેરફાર, અને ટાંકાની જગ્યાએ hernia. Spleen કાઢી હોય તો જીવનભર ગંભીર infection નું જોખમ — vaccination અને તાવ આવે ત્યારે તરત સારવારથી એ ઘટે છે.
દરેકના આંકડા consent ની વાતમાં, રૂબરૂ, તમારી ઉંમર, તંદુરસ્તી, operation અને pancreas ની નરમાઈ પ્રમાણે અપાય છે. Web page પરનો સરેરાશ આંકડો તમારો આંકડો નથી.
Surveillance એટલે લખેલા schedule પ્રમાણે scan — જ્યાં સુધી તમે operation માટે યોગ્ય છો ત્યાં સુધી. થોડાં વર્ષ માટે નહીં, અને “cyst બેસી જાય” ત્યાં સુધી પણ નહીં. Cyst ની સારવારમાં મોટા ભાગની નિષ્ફળતા ખોટા નિર્ણયથી નહીં, દર્દી ચૂપચાપ follow-up માંથી સરકી જાય એનાથી આવે છે.
સામાન્ય scan MRI with MRCP છે: duct અને cyst ની દીવાલ સારી દેખાય, radiation નહીં, એટલે વર્ષો સુધી કરાવી શકાય. દરેક scan પાછલા scan સાથે સરખાવીને વંચાય છે, અને સાથે CA 19-9 અને sugar તપાસાય છે. કેટલા સમયે scan, એ પહેલી મુલાકાતમાં cyst ના કદ અને લક્ષણ પ્રમાણે લખી અપાય છે.
થોડાં વર્ષ cyst સ્થિર રહે એટલે surveillance બંધ નથી થતું; ફેરફાર મોડો પણ આવી શકે. એ ત્યારે જ બંધ થાય જ્યારે operation તમારા માટે સલામત ન રહે — અને એ પણ ઘર સાથે ચર્ચીને લખેલો નિર્ણય હોય છે. IPMN કાઢ્યા પછી પણ બાકીના pancreas પર નજર ચાલુ રહે છે; non-invasive MCN પૂરો કાઢ્યા પછી નહીં.
Operation માટે હા પાડતાં પહેલાં second opinion લો, જો cyst ની જાત MRI થી — અને જરૂર હોય ત્યાં EUS થી — નક્કી ન થઈ હોય; જો ફક્ત કદ જોઈને operation કહેવાયું હોય; જો તમારા scan સમય સાથે કોઈએ સરખાવ્યા ન હોય; જો team માં ચર્ચા ન થઈ હોય; કે જો operation નું જોખમ cyst ના જોખમ સામે મૂકીને કોઈએ સમજાવ્યું ન હોય.
ઊલટી દિશામાં પણ second opinion કામનો છે — જો જાતનું નામ લીધા વગર “કંઈ નથી” કહી દેવાયું હોય, કે નવો diabetes કે વધતો cyst હોવા છતાં routine follow-up જ ચાલતું હોય. બધા scan disc કે drive માં લાવો, સૌથી જૂના પણ; ઘણી વાર જૂનો scan જ folder નો સૌથી કામનો image હોય છે. EUS અને પાણીની તપાસના reports, CA 19-9, HbA1c અને દવાઓની યાદી સાથે લાવો.
Operation Dr Harsh Shah પોતે કરે છે — open હોય કે દૂરબીનથી — અને follow-up માં પણ એ જ મળે છે. રીત cyst ની જગ્યા અને જાત પ્રમાણે નક્કી થાય છે: જોખમી ભાગ પૂરો નીકળે, સાંધો સલામત રહે, અને cyst છૂટ આપે એટલું સ્વસ્થ pancreas બચે. Consent પહેલાં એ સમજાવાય છે. પૂછજો કે operation કોણ કરશે, અને તારીખ બદલાય તો પણ એ જ કરશે કે નહીં.
★★★★★
“We are very thankful to Dr. Harsh Shah for successfully performing the Whipple’s procedure. From the beginning, he explained everything clearly and gave us great confidence throughout the treatment. Today, we are happy to share that we received the discharge and are going home with a positive feeling. Thank you, Dr. Harsh Shah, for your expertise, care, and support. Highly recommended for GI surgery.”
— Desai Sonal, Google review
★★★★★
— piyush aanjna, Google review
★★★★★
“Met with Dr. Harsh Shah for the consultation of one of my relative. Dr. Harsh Shah is an exceptional surgical oncologist in Ahmedabad. His expertise in treating complex GI cancers like liver, pancreas, and colon cancers is truly remarkable. He explains everything clearly and gives patients full confidence in their treatment. Highly recommended for anyone looking for a skilled and compassionate cancer specialist.”
— Nagesh Patidar, Google review
Reviews Google પર જેમ લખાયા છે એમ જ, મૂળ જોડણી સાથે મૂક્યા છે.
ખર્ચનો એક આંકડો નથી. Surveillance માં scan અને મુલાકાતનો ખર્ચ; operation નો અંદાજ operation ની જાત, રીત, રૂમ, કેટલા દિવસ રહેવું અને ICU ની જરૂર પ્રમાણે બદલાય. દાખલ થતાં પહેલાં લેખિત અંદાજ અપાય છે અને સમજાવાય છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad મોટા ભાગની insurance કંપનીઓ અને cashless સુવિધા સાથે કામ કરે છે, અને pre-authorisation ત્યાંની office સીધી સંભાળે છે. રોકાણ અંદાજ કરતાં લંબાય, તો enhancement request એ જ વખતે થાય છે, રજા વખતે નહીં.
દાખલ થતી વખતે લાવો: scan ના disc કે drive, જૂના reports અને discharge summary, દવાઓ અને એનો dose, insurance card અને ઓળખપત્ર, અને સંપર્ક માટે ઘરનો એક સભ્ય.
મોટા ભાગના cyst cancer નથી. MRI with MRCP થી cyst ની જાત નક્કી થાય છે, અને શંકા હોય ત્યાં EUS થી cyst ની દીવાલ જોવાય અને પાણીની તપાસ થાય. Mucinous cyst cancer પહેલાંની અવસ્થા ગણાય છે, એટલે એના પર વધારે ધ્યાન અપાય છે.
ઘણા cyst માટે operation ન કરાવવું જ સાચો રસ્તો છે, પણ એ 'કંઈ ન કરવું' નથી. Operation યોગ્ય રહો ત્યાં સુધી લખેલા schedule પ્રમાણે scan ચાલુ રહે છે. Scan છૂટી જાય, એ જ રીતે મટી શકે એવો ફેરફાર ન મટે એવો બને છે.
ઉંમર એકલી નિર્ણય નથી કરતી; તંદુરસ્તી અને cyst નું જોખમ બંને જોવાય છે. Operation સલામત ન હોય, તો surveillance પણ બંધ કરી શકાય — પણ એ ઘર સાથે ચર્ચીને લખેલો નિર્ણય હોય છે, ચૂપચાપ ભુલાઈ જવું નહીં.
થઈ શકે. Operation પછી કેટલાકને નવો diabetes થાય કે હોય એ વધે. આખું pancreas કાઢ્યું હોય તો જીવનભર insulin લેવું પડે. રજા પહેલાં sugar તપાસાય છે અને લેખિત plan સાથે ઘરે જવાય છે.
મોટે ભાગે હા, કારણ કે MRI માં radiation નથી અને duct તથા cyst ની દીવાલ સારી દેખાય છે. દરેક નવો scan પાછલા સાથે સરખાવીને વંચાય છે, એટલે શક્ય હોય તો એ જ જગ્યાએ કરાવવો અને જૂના scan સાચવી રાખવા.
Cyst ની જાત નામ સાથે નક્કી થઈ છે કે નહીં, operation ફક્ત કદ જોઈને કહેવાયું છે કે નહીં, અને operation નું જોખમ cyst ના જોખમ સામે મૂકીને સમજાવાયું છે કે નહીં — આ ત્રણ વાત પૂછો. ન થયું હોય તો બધા scan સાથે second opinion લેવો યોગ્ય છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007.
Google: Dr Harsh Shah · 17 reviews માંથી 4.94
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
Pancreas ના cyst માટે આખા ગુજરાતમાંથી — Gandhinagar, Mehsana, Banaskantha, Nadiad, Anand, Bhavnagar, Rajkot, Jamnagar અને Kutch — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્યપ્રદેશમાંથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
જેટલા scan હોય એ બધા લાવો — ફક્ત છેલ્લો નહીં. MRI કે CT ના images, જૂના scan, EUS નો report અને લોહીના reports મુલાકાત પહેલાં મોકલી શકો છો, જેથી consultation વખતે એ પહેલેથી વંચાયેલા હોય. સારવારનો નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી જ થાય છે. Call +91-63555-64601 · WhatsApp પર clinic નો સંપર્ક
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
