Shah's Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre · અમદાવાદ અને ગાંધીનગર
આંતરડાનો ટુકડો કાઢતાં પહેલાં શું સાબિત થવું જોઈએ, અને એ કેમ એટલું અગત્યનું છે. Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ.
આપણે ત્યાં નાના આંતરડામાં ગાંઠ કે સાંકડાપણું દેખાય, ત્યારે એ મોટા ભાગે cancer હોતું નથી. સૌથી સામાન્ય કારણ છે intestinal tuberculosis — એટલે કે આંતરડાનો TB. બીજું છે lymphoma. આ બંનેની સારવાર દવાથી થાય છે, operation થી નહીં. જે દર્દીને ખરેખર TB હોય અને એનું આંતરડું કાપી નાખવામાં આવે, તો એ નુકસાન છે — અને biopsy કરી હોત તો એ ટાળી શકાયું હોત. એટલે આ પાનું operation કઈ રીતે થાય એ વિશે નથી. એ વિશે છે કે operation નક્કી કરતાં પહેલાં શું ચોક્કસ થવું જોઈએ.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. Surgical gastroenterology માં ખાસ super-specialty training — એટલે કે general surgery કરીને પેટના operation માં રસ લેવો એવું નહીં, પણ પાચનતંત્ર જ જેનો આખો વિષય છે એવી તાલીમ. નાનું આંતરડું અઘરી જગ્યા છે: લાંબું, હાલતું-ચાલતું, scope થી પહોંચવું મુશ્કેલ, અને એમાં થતી ગાંઠો એટલી ઓછી જોવા મળે છે કે મોટા ભાગના surgeon ને ભાગ્યે જ મળે. એટલે જ અહીં diagnosis માં ઉતાવળ કરવા જેવી નથી.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Small Bowel Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર · Gota OPD, અમદાવાદ
Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews માંથી; Apollo, Bhat પર 4.94, 17 reviews માંથી.
Gota OPD માં જે surgeon તમારો scan જુએ છે, એ જ surgeon Apollo, Bhat માં operation કરે છે. નાના આંતરડાની દરેક ગાંઠ પહેલાં tumour board માં ચર્ચાય છે — surgeon, medical oncologist, radiation oncologist, radiologist અને pathologist એક સાથે — અને અહીં એ board હોવાનું ખાસ કારણ છે: આ cancer દુર્લભ છે, પણ એના જેવી દેખાતી બીમારીઓ સામાન્ય છે.
આપણા વિસ્તારમાં નાના આંતરડામાં સાંકડાપણું કે ગાંઠનું સૌથી સામાન્ય કારણ intestinal tuberculosis છે. બીજા નંબરે lymphoma. આ બેમાંથી એકેયમાં આંતરડું કાઢવાની જરૂર નથી. TB આખો કોર્સ દવા લેવાથી મટે છે, અને lymphoma ની સારવાર haemato-oncologist chemotherapy થી કરે છે. આ બેમાંથી કોઈ માટે કરેલું operation સાજા આંતરડાનો ટુકડો કાઢી નાખે છે અને બીમારીનો ઈલાજ કંઈ કરતું નથી.
આ ચોપડીની વાત નથી. Gota OPD માં એવા દર્દી આવે છે જેમનું operation બીજે ક્યાંક નક્કી પણ થઈ ગયું હોય, અને હાથમાં ફક્ત એટલો CT report હોય કે “small bowel mass, likely malignant”. Scan આ બેને અલગ પાડી શકતું નથી. Mesentery માં necrotic lymph nodes હોય તો TB તરફ ઈશારો કરે; nodes મોટા હોય, આંતરડું સાંકડું થવાને બદલે પહોળું થયું હોય, અને દર્દીને તાવ અને રાત્રે પરસેવો હોય તો lymphoma તરફ. પણ ઈશારો એ સાબિતી નથી — અને અહીં ફરક ગોળી લેવાનો છે કે આંતરડાનો ટુકડો ગુમાવવાનો.
Crohn disease પણ બરાબર આવું જ ચિત્ર આપે છે, અને લાંબા સમય સુધી લીધેલી દુખાવાની દવાઓ પણ. આ બધાની સારવાર દવાથી થાય છે. નાના આંતરડાના cancer જેવી દેખાતી બીમારીઓની યાદી, ખુદ નાના આંતરડાના cancer ની યાદી કરતાં લાંબી છે.
નાના આંતરડાની ગાંઠ મોડી પકડાય છે કારણ કે લક્ષણો સાવ સામાન્ય હોય છે: મહિનાઓથી આવતો-જતો આંકડીવાળો દુખાવો, કારણ વગરની નબળાઈ અને anaemia, અને છેવટે આંતરડામાં રુકાવટ. ઘણા દર્દીઓમાં તો રુકાવટના emergency operation વખતે ટેબલ પર જ પહેલી વાર નિદાન થાય છે.
એક પેટર્ન છે જે આ મોડું થવાનું ઘટાડે છે, અને એ વારંવાર ચૂકી જવાય છે. જે દર્દીને iron-deficiency anaemia હોય, અથવા સંડાસમાં લોહી જતું હોય, અને એની gastroscopy તથા colonoscopy બંને normal આવી હોય — એને એ જ બે તપાસ ત્રીજી વાર કરાવવાની જરૂર નથી. એને નાનું આંતરડું જોવડાવવાની જરૂર છે. એ જ ભાગ છે જ્યાં આ બેમાંથી એકેય scope પહોંચતું નથી, અને જવાબ ત્યાં જ હોય છે.
સાચી તપાસ છે CT enterography કે MR enterography — એટલે નાનું આંતરડું જાણી જોઈને ફુલાવીને લેવાયેલો scan, જે સાદા CT abdomen કરતાં જુદી તપાસ છે. ગાંઠ પહોંચમાં હોય તો balloon enteroscopy થી tissue લઈ શકાય અને surgeon માટે જગ્યા પર નિશાન પણ મૂકી શકાય.
Capsule endoscopy લોહી જવાના કિસ્સામાં ઉપયોગી છે, પણ પહેલાં scan પર સાંકડાપણું નથી એ નક્કી થાય પછી જ. સાંકડી જગ્યાએ capsule ફસાઈ જાય તો એ બીજી મુસીબત બની જાય છે — અને એ ટાળી શકાય એવી છે.
જ્યાં પરિસ્થિતિ પરવાનગી આપે ત્યાં ત્રણ વસ્તુ. Tissue — અને એ tissue histology ઉપરાંત TB ના panel માટે પણ. છાતી, પેટ અને pelvis ના staging scan. અને tumour board નો નિર્ણય. દર્દી સ્થિર હોય ત્યાં સુધી આમાંથી એકેય ઝડપ કરવા માટે છોડાતું નથી.
આ આખા પાના પર સૌથી અગત્યની લીટી TB panel ની છે. ફક્ત histopathologist ને મોકલેલી biopsy અડધો જ જવાબ આપે છે. એ જ tissue AFB stain માટે, GeneXpert જેવી molecular test માટે અને mycobacterial culture માટે પણ જવું જોઈએ. આ બધું tissue લેવાય એ જ વખતે લખાવવું પડે છે, કારણ કે એ tissue એક જ વાર મળે છે.
એની સાથે એ જ specimen પર mismatch repair ની તપાસ પણ થાય છે. એનાથી ખબર પડે છે કે કુટુંબમાં Lynch syndrome ચાલે છે કે નહીં, અને આગળ વધેલા રોગમાં એ દર્દીઓ ઓળખાય છે જેમને immunotherapy ખૂબ સારી રીતે લાગુ પડે છે. એ પસંદ કરેલા દર્દીઓમાં નહીં, દરેકમાં કરાય છે.
છેલ્લી વાત — પાયામાં કોઈ બીજી બીમારી છે કે નહીં એ જાણી જોઈને શોધાય છે: Crohn disease, coeliac disease, કે વારસાગત syndrome જેવા કે Lynch, familial adenomatous polyposis અથવા Peutz-Jeghers. એમાંથી કોઈ મળે તો operation અને પછીની દેખરેખ બંને બદલાય છે, અને એક દર્દીનું નિદાન આખા કુટુંબની બાબત બની જાય છે — genetics referral થાય છે અને સગાંને પણ તપાસ કરાવવાનું કહેવાય છે.
નિદાન ખરેખર cancer નું હોય ત્યારે operation જ એકમાત્ર સારવાર છે જે મટાડે છે. જે ભાગમાં ગાંઠ છે એ આંતરડાનો ટુકડો, એની સાથે lymph nodes વાળી પંખા જેવી પટ્ટી સહિત, કાઢી લેવાય છે અને બંને છેડા જોડી દેવાય છે. Ileum ના છેલ્લા ભાગની ગાંઠ — જ્યાં નાનું આંતરડું મોટા આંતરડાને મળે છે — ત્યાં જમણું colon પણ સાથે કાઢવું પડે છે. Colon માં રોગ છે માટે નહીં, પણ lymph nodes બરાબર કાઢવાનો બીજો રસ્તો નથી માટે.
ગાંઠ ગમે તે હોય, દરેક operation માં બે વસ્તુ થાય છે. આખું નાનું આંતરડું છેડેથી છેડા સુધી આંગળીઓમાંથી પસાર કરાય છે, કારણ કે બીજી જગ્યાએ બીજી ગાંઠ હોવી અસામાન્ય નથી — ખાસ કરીને વારસાગત syndrome અને neuroendocrine tumour માં. અને કેટલું આંતરડું કાઢ્યું તથા કેટલું બાકી રહ્યું એ માપીને operation note માં લખાય છે. આગળ જતાં ક્યારેય બીજું operation કરવું પડે તો આ આંકડો આખી જિંદગી કામ લાગે છે.
Lymph nodes ને ગૌણ ગણવામાં આવતા નથી: specimen માંથી ઓછા nodes નીકળે તો દર્દીનું staging અધૂરું રહે છે, અને પછી chemotherapy આપવી કે નહીં એ નિર્ણય અધૂરી માહિતી પર લેવાય છે. અને ગાંઠ બાજુની કોઈ રચના સાથે ચોંટી હોય તો એને છૂટી પાડવાને બદલે એક જ ટુકડામાં સાથે કાઢવામાં આવે છે — છૂટી પાડવામાં જ્યાં સૌથી વધારે મહત્વ છે ત્યાં જ રોગ રહી જવાનું જોખમ છે.
કઈ રીતે. આયોજિત operation મોટે ભાગે laparoscopic રીતે થાય છે. કેટલાક open કરવા વધારે યોગ્ય હોય છે, અને laparoscopic શરૂ કરેલું operation જો દેખાવ કે plane બરાબર ન લાગે તો open માં ફેરવાય છે. આ નિર્ણય operation દરમિયાન, જે મળે એના પર લેવાય છે. નાના આંતરડાનું resection એવું operation નથી જેને પહેલેથી robotic તરીકે વચન આપી શકાય — અને જે પાનું એવું વચન આપે એ operation નહીં, મશીન વેચે છે.
Emergency હોય ત્યારે. આંતરડું સાવ બંધ થઈ ગયું હોય કે perforation થયું હોય તો તાત્કાલિક operation થાય છે. તો પણ tissue લેવાય છે અને TB ની તપાસ સહિત આખું panel મોકલાય છે — emergency માં પણ આ એક વસ્તુ છોડાતી નથી. દર્દી સ્થિર અને પોષણમાં સારો હોય તો આંતરડું જોડી દેવાય છે; પેટમાં ચેપ ફેલાયો હોય, દર્દી septic હોય કે ખૂબ નબળો હોય તો એને બદલે stoma મુકાય છે, કારણ કે એવી સ્થિતિમાં કરેલો સાંધો જ leak થાય છે. અને જો રોગ અણધારી રીતે ફેલાયેલો મળે તો સાચું operation નાનું છે: biopsy લો, રુકાવટ દૂર કરો, અટકી જાઓ.
બીજા કોઈ પણ operation કરતાં અહીં વધારે — operation પૂરું થયા પછી પણ નિદાન બદલાઈ શકે છે. કાઢેલા આંતરડાની પૂરી તપાસ થાય છે, અને એ cancer ને બદલે tuberculosis, lymphoma કે Crohn disease નીકળી શકે છે. આ ત્રણેયની સારવાર દવાથી થાય છે, એટલે report આખી યોજના બદલી નાખે — અને આ વાત consent લેતાં પહેલાં કહેવાય છે, પછી નહીં.
જવાબ TB આવે તો anti-tubercular treatment નો આખો કોર્સ શરૂ થાય છે અને પૂરો કરાય છે — રોગવાળો ભાગ કઢાઈ ગયો હોય તો પણ, કારણ કે ચેપ ફક્ત એ ટુકડામાં સીમિત નહોતો. જવાબ lymphoma આવે તો દર્દી haemato-oncologist પાસે જાય છે અને બીજું કોઈ operation કરવામાં આવતું નથી. અને જવાબ cancer આવે અને lymph nodes માં રોગ હોય તો પછીથી chemotherapy ની સલાહ અપાય છે.
એક ચેતવણી અહીં જરૂરી છે કારણ કે એની સીધી અસર સારવાર પર પડે છે. નાના આંતરડાના cancer ને ઘણી વાર colon cancer ની જેમ જ સારવાર અપાય છે, કારણ કે microscope નીચે બંને સરખા દેખાય છે. પણ એ એક જ રોગ નથી. એ ધારણા પર અપનાવાયેલી દવાઓનો એક વર્ગ સ્પષ્ટ ફાયદો બતાવી શક્યો નથી અને હવે એનાથી દૂર જવાઈ રહ્યું છે. અહીં સારવાર આ cancer ના પુરાવા પ્રમાણે પસંદ થાય છે, વધારે સામાન્ય cancer સાથે સરખામણી કરીને નહીં.
Recovery enhanced-recovery પદ્ધતિથી થાય છે: એ જ સાંજે પથારીમાંથી ઊભા થવું, વહેલું પ્રવાહી લેવું, બીજા દિવસે ખાવાનું, અને આયોજિત operation હોય તો અઠવાડિયાની અંદર ઘરે. Ileum નો છેલ્લો ભાગ કઢાયો હોય તો બે વસ્તુ જુદી થાય છે — પાતળા ઝાડા, જેની સારવાર છે, અને vitamin B12, જે હવે ખોરાકમાંથી શરીરમાં ચઢતું નથી.
આ operation માટે આવતા મોટા ભાગના દર્દી પહેલેથી જ નબળા હોય છે, કારણ કે મહિનાઓથી ખાવાથી દુખાવો થતો હોવાથી ખાવાનું ઓછું કરી નાખ્યું હોય છે. આયોજિત operation હોય ત્યારે પોષણ અને anaemia operation પહેલાં સુધારાય છે, પછી નહીં — recovery કેવી જશે એ બદલનારી થોડી વસ્તુઓમાંની આ એક છે. અને stoma ની શક્યતા હોય તો theatre માં જતાં પહેલાં પેટ પર એની જગ્યા નિશાન કરી દેવાય છે.
Ileal resection પછી પાતળા ઝાડા bile salts colon સુધી પહોંચવાથી થાય છે, અને એક સાદી દવાથી કાબૂમાં આવે છે. Vitamin B12 તપાસાય છે અને પછી જીવનભર injection થી અપાય છે, લખેલા schedule પ્રમાણે. Iron અને વજન પર નજર રખાય છે, અને બાકી રહેલા આંતરડાની લંબાઈ record માં આગળ લઈ જવાય છે.
★★★★★
“हम डॉ. हर्ष शाह उनकी कॉर्डिनेटर रोशनी मेम और अपोलो हॉस्पिटल की पूरी टीम का रहे दिल से आभारी रहेंगे.. मेरी वाइफ के अपेंडिक्स ऑपरेशन के बाद पता चले न्यूरो एंडोक्राइन ट्यूमर कैंसर के ट्रीटमेंट के दौरान उन्होंने न केवल बेहतरीन सर्जिकल कौशल का प्रदर्शन किया, बल्कि मुझे और मेरे परिवार को पूरी बीमारी ओर प्रक्रिया के बारे में सही ओर आसान भाषा में समझाइश भी दी..उन्होंने हमारे हर सवाल का धैर्य से जवाब दिया और मुझे आश्वस्त महसूस कराया कि मेरी वाइफ एक सुरक्षित हाथों में है। उनके मार्गदर्शन और देखभाल में मेरी वाइफ का ट्यूमर पूरी तरह निकाला जा चुका है, यदि आपको गैस्ट्रो ऑन्कोलॉजिस्ट सर्जन की आवश्यकता है, तो डॉ. हर्ष शाह और अपोलो हॉस्पिटल गांधीनगर गुजरात बहुत बेहतरीन ऑप्शन साबित होंगे..।”
Google review, જેમ લખાયું છે તેમ જ. એમાં appendix ના operation પછી મળી આવેલા neuroendocrine tumour ની વાત છે — નાના આંતરડાના છેડાની ગાંઠ જે રીતે બહાર આવે છે એમાંની એક રીત.
આયોજિત small bowel resection પહેલાં સૌથી ઉપયોગી એક જ સવાલ છે: TB બાકાત કરાયો છે કે નહીં, અને tissue histology ઉપરાંત TB ની તપાસ માટે પણ મોકલાયું હતું કે નહીં? જો જવાબ એવો હોય કે tissue લીધું જ નથી અને “કાઢીને જોઈશું” એવી યોજના છે — તો બરાબર એ જ ક્ષણે second opinion માગવાનો સમય છે.
OPD માં પૂછવા જેવું, અને લખી રાખવા જેવું:
સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં ગમે ત્યારે second opinion લેવું વાજબી છે, અને બે સ્થિતિમાં સૌથી વધારે કામનું છે: tissue લીધા વગર resection નક્કી થયું હોય, અને બીજે emergency operation થઈ ગયું હોય પણ histology માં cancer સિવાય બીજું કંઈ નીકળ્યું હોય. ફક્ત report નહીં, images લઈને આવો; biopsy ના blocks કે slides લીધા હોય તો એ પણ લાવો; અને તપાસ થશે એવી અપેક્ષા રાખો.
Small bowel resection નો કોઈ એક ભાવ હોતો નથી. એ room category, કેટલા દિવસ રોકાવું પડ્યું, operation laparoscopic કે open, આયોજિત કે emergency, intensive care ની જરૂર પડી કે નહીં, અને stoma મુકાયો કે નહીં — એ બધા પર આધાર રાખે છે. આયોજિત દાખલ થતાં પહેલાં લખેલો estimate અપાય છે, અને એમાં શું આવે છે અને શું નથી આવતું એ office સ્પષ્ટ કહે છે.
Apollo Hospital, Bhat મોટા insurers અને cashless schemes સાથે જોડાયેલી છે, અને pre-authorisation office જ સંભાળે છે. Report સાથે policy ની વિગત પણ મોકલો જેથી કાગળિયાં અને medical આયોજન બંને સાથે ચાલે. Stoma મુકાયો હોય અને પછી બંધ કરવાનો હોય તો એ બીજું operation અલગ દાખલ થવાનું છે, અને એનું બજેટ શરૂઆતથી ગણી લેવું સારું.
દાખલ થતી વખતે લાવો: disc કે drive પર બધા scan, અગાઉના discharge summary અને operation note, biopsy report અને slides, દવાઓની યાદી માત્રા સાથે, insurance card અને ઓળખપત્ર, અને સંપર્ક માટે એક કુટુંબીજન.
એકલા એના પરથી નહીં, અને આપણે ત્યાં તો મોટા ભાગે નહીં. TB અને lymphoma બંને આવો જ દેખાવ આપે છે અને બંનેની સારવાર દવાથી થાય છે. Scan સવાલ ઊભો કરે છે; જવાબ tissue આપે છે.
ક્યારેક છૂટકો નથી — ન ખૂલતી રુકાવટનું operation કરવું જ પડે, અને નિદાન પછી specimen માંથી થાય. પણ દર્દી સ્થિર હોય ત્યારે "કાઢીને જોઈએ" એનો અર્થ એ જોખમ સ્વીકારવું કે જે રોગ ગોળીથી મટી જાત એના માટે આંતરડું કઢાઈ જાય.
કારણ કે એ બેમાંથી એકેય નાના આંતરડા સુધી પહોંચતું નથી. જઠર અને મોટા આંતરડાની વચ્ચે લાંબો ભાગ છે જે આ scope જોઈ શકતા નથી. ત્યાં ત્રીજી વાર એ જ તપાસને બદલે CT કે MR enterography, અથવા enteroscopy જોઈએ.
આયોજિત operation માં સામાન્ય રીતે નહીં — આંતરડું જોડી દેવાય છે. Stoma ની શક્યતા ત્યારે વધે જ્યારે operation emergency હોય અને પેટમાં ચેપ ફેલાયો હોય, કે દર્દી septic અથવા ખૂબ નબળો હોય — કારણ કે એવી સ્થિતિમાં કરેલો સાંધો જ નિષ્ફળ જાય છે.
સામાન્ય રીતે laparoscopic, ક્યારેક open. પદ્ધતિ દર્દી અને operation માં શું મળે એના પર પસંદ થાય છે, અને જ્યાં open વધારે સલામત હોય ત્યાં operation ફેરવાય છે. આ operation માટે surgeon મશીનના આધારે પસંદ કરવાનો ન હોય.
હા. રોગવાળો ભાગ કઢાઈ ગયો હોય તો પણ anti-tubercular treatment નો આખો કોર્સ પૂરો કરાય છે, કારણ કે ચેપ ફક્ત કાઢેલા ટુકડા પૂરતો સીમિત નહોતો. ઘરના સંપર્કમાં રહેલા લોકોની પણ તપાસ કરાવાય છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — Gota, અમદાવાદ
Consultation, તપાસ, report જોવા, follow-up અને surveillance.
Google: Dr Harsh Shah · 4.89, 216 reviews
Gota clinic નો રસ્તો
Apollo Hospital — Bhat, ગાંધીનગર
દાખલ થવું, operation અને હોસ્પિટલમાં સંભાળ.
Google: Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon · 4.94, 17 reviews
Apollo, Bhat નો રસ્તો
નાના આંતરડાના operation માટે દર્દીઓ આખા ગુજરાતમાંથી અમદાવાદ આવે છે — ગાંધીનગર, મહેસાણા, નડિયાદ, આણંદ, બનાસકાંઠા, ભાવનગર, રાજકોટ, જામનગર અને કચ્છ — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્યપ્રદેશમાંથી પણ. Scan પહેલેથી WhatsApp પર મોકલો.
Dr Harsh Shah ના પાચનતંત્રના cancer ના કામ વિશે વધુ: cancer surgery services · colon cancer treatment · stomach cancer treatment.
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
